Tỷ giá hối đoái là gì? Có những loại tỷ giá hối đoái nào?

 Nguyễn Thị Thanh    
Tỷ giá hối đoái là gì? Có những loại tỷ giá hối đoái nào?
Rate this post

1. Tỷ giá hối đoái là gì?

Tỷ giá hối đoái (gọi tắt là tỷ giá) là tỷ lệ trao đổi giữa hai đồng tiền của hai nước; hay nói cách khác là giá của một đồng tiền này tính bằng một đồng tiền (quốc gia) khác. Tỷ giá có thể được xác định bởi thị trường trong chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi, được gọi là tỷ giá thị trường. Tỷ giá cũng có thể được xác định bởi các cơ quan hữu trách trong chế độ tỷ giá hối đoái cố định. Ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam, cả thị trường lẫn cơ quan hữu trách cùng tham gia quy định tỷ giá.

Trong chính sách tỷ giá cố định, sau khi được quy định, tỷ giá không thay đổi trong một thời gian tương đối dài. Nếu tỷ giá thấp, nghĩa là đồng nội tệ được định giá quá cao, ảnh hưởng đến xuất khẩu, có thể dẫn đến tình trạng đất nước bị thâm hụt cán cân thanh toán. Lúc đó Chính phủ có thể phá giá đồng tiền, cố định mức độ tỷ giá hối đoái ở mức thấp hơn làm cho hàng nhập khẩu đắt hơn và hàng xuất khẩu rẻ hơn.

Tỷ giá hối đoái là gì?

Tỷ giá hối đoái là gì?

Ngược lại, nếu đồng tiền trong nước bị định giá quá thấp, xuất khẩu có lợi sẽ đạt thặng dư cán cân thanh toán, nhà nước có thể tăng giá đồng nội tệ, cố định tỷ giá ở mức mới cao hơn, làm cho nhập khẩu rẻ hơn. Trong chính sách tỷ giá thả nổi, tỷ giá tự do biến động hàng ngày, nó xuống giá hoặc lên giá cùng với những biến động của thị trường, góp phần làm cho cán cân thanh toán liên tục ở trạng thái cân bằng.

Tỷ giá hối đoái khi đổi tại ngân hàng thương mại và quầy giao dịch ngoại hối phục vụ khách hàng lẻ thường chênh lệch so với tỷ giá công bố có thể vì một trong hai lý do sau:

(1) đã được tính gộp cả phí dịch vụ;

(2) có hai tỷ giá đồng thời, một tỷ giá hối đoái chính thức (có thể do cơ quan hữu trách qui định, hoặc do cả thị trường lẫn cơ quan hữu trách quy đinh) và một tỷ giá không chính thức (còn gọi là tỷ giá hối đoái song song hay tỷ giá chợ đen) do thị trường quyết định.

Ở Việt Nam, ngay cả tỷ giá hối đoái chính thức cũng có vài loại: tỷ giá bình quân liên ngân hàng, tỷ giá tính thuế xuất nhập khẩu, tỷ giá giao dịch của ngân hàng thương mại, và tỷ giá hạch toán. Tỷ giá mua vào và bán ra ngoại tệ niêm yết tại một số ngân hàng để phục vụ khách đổi tiền là tỷ giá giao dịch của ngân hàng thương mại có tính thêm phí dịch vụ. Còn tỷ giá đổi tiền tại các cửa hàng kinh doanh vàng bạc ngoại tệ của tư nhân hay khi đổi tiền trong nhân dân chính là tỷ giá hối đoái song song.

Tỷ giá hối đoái đóng vai trò chính trong thương mại quốc tế. Chính vì vậy, tỷ giá hối đoái được sử dụng để điều tiết chính sách khuyến khích xuất khẩu hay nhập khẩu hàng hóa của một nước.

Tham khảo các dịch vụ của Tri Thức Cộng Đồng:

+ Thuê viết luận văn

+ Dịch vụ viết thuê luận án tiến sĩ

+ Làm tiểu luận thuê

2.Các loại tỷ giá hối đoái

– Tỷ giá hối đoái danh nghĩa và Tỷ giá hối đoái thực tế
+ Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là tỷ giá hối đoái không xét đến tương quan giá cả hay tương quan lạm phát giữa hai nước.
+ Tỷ giá hối đoái thực tế là tỷ giá hối đoái có xét đến tương quan giá cả giữa hai nước hoặc tương quan tỷ lệ lạm phát giữa hai nước.
Quan hệ giữa hai loại tỷ giá này được thể hiện qua cách tính sau:
Tỷ giá hối đoái thực tế = Tỷ giá hối đoái danh nghĩa x Giá nước ngoài / Giá nội địa

= Tỷ giá hối đoái danh nghĩa x Tỷ lệ lạm phát nước ngoài / Tỷ lệ lạm phát trong nước.
-Tỷ giá hối đoái song phương và Tỷ giá hối đoái hiệu lực
+ Tỷ giá hối đoái giữa hai đồng tiền được gọi là tỷ giá hối đoái song phương.
+ Tỷ giá hối đoái hiệu lực là tỷ lệ trao đổi giữa một đồng tiền X với nhiều đồng tiền khác cùng lúc (thông thường là đồng tiền của các bạn hàng thương mại lớn). Tỷ giá này được tính dựa trên giá trị bình quân gia quyền của các tỷ giá song phương giữa đồng tiền X với từng đồng tiền kia. Tỷ giá hối đoái hiệu lực cũng có loại danh nghĩa và loại thực tế.
Cho đến nay có rất nhiều lý thuyết tiếp cận giải thích sự hình thành và biến động của tỷ giá.có thế nêu ra 3 lý thuyết cơ bản sau:
– Lý thuyết ngang giá sức mua ( The Purchasing Power Parity Theory- PPP): nghiên cứu tương quan lạm phát giữa hai nước tác động đến tỷ giá.
– Lý thuyết ngang giá lãi suất ( The Interest Rate Parity- IRP): nghiên cứu tương quan lãi suất của hai đồng tiền tác động đến tỷ giá.
– Lý thuyết cán cân thanh toán quốc tế ( BOP): nghiên cứu động thái cán cân thanh toán quốc tế ảnh hưởng đển tỷ giá.
Các lý thuyết này đã dựa trên các giả thiết khác nhau để giải thích sự hình thành và biến động của tỷ giá, bao gồm: tỷ giá được hình thành như thế nào, nguyên nhân làm cho tỷ giá biến động , xu hướng biến động của tỷ giá trong dài hạn, trong ngắn hạn và khả năng tăng vọt của tỷ giá.
Cũng giống như giá cả của bất kỳ hàng hóa nào, trong chế độ tỷ giá thả nổi, giá cả của đồng tiền tự do chuyển đổi cũng phụ thuộc vào quan hệ cung cầu của đồng tiền đó trên thị trường ngoại hối. Như vậy nếu biết được những nhân tố hình thành và tác động lên tỷ giá. Mà việc ghi chép, thống kê, phân tích  những nhân tố đứng đằng sau  cung cầu một đồng tiền lại được phản ánh trên các tài khoản của BOP.
Do đó chỉ cần tiếp cận phân tích BOP là có thể biết được một cách tương đối toàn diện các yếu tố tác động lên tỷ giá.