Hướng dẫn cách viết bài báo cáo khoa học chi tiết nhất


Bạn nhận được đề tài nghiên cứu khoa học nhưng vẫn chưa biết phải viết như thế nào để đạt kết quả cao? Vậy thì bài viết này chính là dành cho bạn. Chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách viết bài báo cáo khoa học chi tiết nhất.

1. Thế nào là bài báo khoa học?

Nói một cách nôm na và dễ hiểu, bài báo khoa học là một bài báo có nội dung khoa học được công bố trên một tập san khoa học đã qua hệ thống bình duyệt của tập san. Tên gọi tiếng Anh của bài báo khoa học là scientific paper hay paper.

Giá trị của một bài báo khoa học tùy thuộc chủ yếu vào nội dung của bài báo cáo.

Người ta thường xếp hạng các bài báo khoa học theo thang giá trị sau đây:

– Thứ nhất là những bài báo mang tính cống hiến nguyên thủy (original contributions).  Đây là dạng bài báo khoa học nhằm báo cáo kết quả một công trình nghiên cứu, hay đề ra một phương pháp mới, một ý tưởng mới, hay một cách diễn dịch mới. Những bài báo cáo dạng này được coi là có giá trị cao nhất.

– Thứ hai là những bài báo nghiên cứu ngắn, mà tiếng Anh thường gọi là “short communications”, hay “research letters”, hay “short papers”, v.v…  Đây là dạng bài báo rất ngắn (độ dài chỉ rơi vào khoảng 600 đến 1000 chữ, tùy theo qui định của tập san) với nội dung chủ yếu tập trung giải quyết một vấn đề rất hẹp hay báo cáo một phát hiện nhỏ nhưng quan trọng.

– Thứ ba là những báo cáo trường hợp (case reports). Những báo cáo trường hợp này cũng qua bình duyệt, nhưng nói chung không khó khăn như những bài báo nguyên thủy.

– Thứ tư là những bài điểm báo (reviews): Dạng báo cáo này thường tập trung vào một chủ đề khá hẹp và bàn qua về các điểm chính cũng như đề ra một số định hướng nghiên cứu cho chuyên ngành.

– Thứ năm là những bài xã luận (editorials): Xã luận không phải là một cống hiến nguyên thủy. Thông thường, các bài xã luận không qua hệ thống bình duyệt, mà chỉ được ban biên tập đọc qua và góp vài ý nhỏ trước khi công bố.

– Thứ sáu là thư cho tòa soạn: Đây là dạng bài viết rất ngắn (chỉ 300 đến 500 chữ, hay một trang — tùy theo qui định của tập san) của bạn đọc về một điểm nhỏ nào đó của bài báo đã đăng. Nội dung chính là phê bình hay chỉ ra một sai lầm nào đó trong bài báo cáo khoa học đã đăng.

– Bài báo trong các kỷ yếu hội nghị: Các nhà nghiên cứu tham dự hội nghị chuyên ngành và muốn trình bày kết quả nghiên cứu của mình thường gửi bài báo để đăng vào kỉ yếu của hội nghị.

2. Cấu trúc bài báo khoa học

Trong cách viết bài báo cáo khoa học, cấu trúc là một phần không thế thiếu.

Một bài báo cáo khoa học thường bao gồm các nội dung sau đây:

– Tiêu đề bài báo bằng tiếng Việt
– Tiêu đề bài báo bằng tiếng Anh
– Tác giả (kèm theo ghi chú về đơn vị và cơ quan công tác)
– Tóm tắt bằng tiếng Anh và từ khóa tiếng Anh (keywords) (Tóm tắt được ý tưởng nghiên cứu, phương pháp và kết quả nghiên cứu; từ 7- 10 dòng)
– Tóm tắt bằng tiếng Việt và từ khóa tiếng Việt
– Mở đầu: bao gồm cơ sở của vấn đề nghiên cứu, tổng quan vấn đề nghiên cứu, logic dẫn đến việc nghiên cứu và trình bày mục đích nghiên cứu.
– Phương pháp nghiên cứu (hoặc Vật liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu)
– Kết quả và thảo luận (có thể tách thành 2 phần riêng biệt: Kết quả, Thảo luận)
– Kết luận
– Tài liệu tham khảo

3. Hướng dẫn cách viết bài báo cáo khoa học chi tiết

Dưới đây là những hướng dẫn đơn giản và rõ ràng về cách viết bài báo cáo khoa học, hãy tham khảo và áp dụng vào bài viết của mình nếu thấy nó hữu ích:

Tiêu đề bài báo: Tiêu đề bài báo của bạn cần phải trả lời cho câu hỏi nghiên cứu. Đơn giản là trả lời cho câu hỏi ” Bạn đang nghiên cứu về vấn đề gì vậy?”, đây cũng chính là mục tiêu tổng quát của đề tài.

Bạn lưu ý không sử dụng từ viết tắt, không đặt tiêu đề quá dài hoặc mơ hồ không rõ ràng. Nên có yếu tố mới ở trong đó.

– Tác giả (Authors): Điền tên của bạn vào. Cái này thì quá đơn giản rồi. Đừng quên điền đầy đủ địa chỉ của bạn để người đọc có thể liên hệ với bạn khi cần.

– Tóm tắt (Abstract): Bạn mô tả vắn tắt vấn đề và kết quả. Phần này bạn cần trình bày thật ngắn gọn nhưng vẫn đủ thông tin cốt lõi để người đọc quyết định xem có cần đọc toàn bộ bài báo cáo chi tiết của bạn hay không.

Các nội dung chính cần trình bày trong tóm tắt bao gồm các đặc điểm chính, tính độc đáo của bài viết. Đảm bảo bản tóm tắt nêu rõ mục đích, phương pháp, kết quả và kết luận.

Độ dài của phần tóm tắt thường dài khoảng 300 từ và tối đa cũng không vượt quá 500 từ.

Đừng quên trình bày bản tóm tắt trong một trang riêng biệt, không chung đụng với bất cứ thành phần nào khác.

– Giới thiệu (Introduction): Bạn cần trình bày vấn đề nghiên cứu là gì. Tức bạn đi trả lời cho câu hỏi: “Tại sao làm nghiên cứu này?”. Phần này gồm các ý sau:

+ Bối cảnh

+ Thực trạng vấn đề nghiên cứu

+ Định nghĩa vấn đề hoặc thuật ngữ chuyên môn

+ Những nền tảng kiến thức hiện tại

+ Nêu các thông tin còn thiếu cũng như những thiếu hụt hiện có về kiến thức

+ Trình bày mục tiêu nghiên cứu

+ Sơ lược cách chuẩn bị nghiên cứu để trả lời mục tiêu nghiên cứu

– Phương pháp nghiên cứu (Methods): Bạn đã nghiên cứu vấn đề như thế nào, phải trình bày như thế nào để người khác có khả năng lập lại nghiên cứu của bạn.

Đây là phần quan trọng nhất vì thể hiện tính khoa học, 70% các bài báo bị từ chối là do khiếm khuyết phương pháp. Độ dài phần này gấp 2-3 lần đặt vấn đề, khoảng 7 đoạn. Chi tiết các nội dung gồm có:

+ Thiết kế nghiên cứu

+ Đối tượng nghiên cứu

+ Thời gian và địa điểm thực hiện nghiên cứu.

+ Mô tả đầy đủ chi tiết bố trí thí nghiệm (kiểu bố trí, nghiệm thức, lập lại,…).

+ Mô tả chính xác các đối tượng đã được sử dụng trong nghiên cứu (thí dụ: giống, dòng, tuổi cây,…).

+ Nêu chi tiết kỹ thuật, khối lượng, nguồn gốc và phương pháp chuẩn bị các vật liệu đã được sử dụng. Nên sử dụng tên Latin, tên hóa học, khô;

– Kết quả và thảo luận (Result and discussion): Kết quả phải trả lời cho được câu hỏi “Đã phát hiện những gì?” Cần phải phân biệt rõ đâu là kết quả chính và đâu là kết quả phụ.

Phần kết quả phải có biểu đồ và bảng số liệu, những dữ liệu này phải được diễn giải một cách ngắn gọn trong văn bản. Những số liệu phải được trình bày để lần lượt trả lời các mục tiêu nghiên cứu (hay câu hỏi nghiên cứu) mà tác giả đã nêu ra trong phần đặt vấn đề.

Bên cạnh đó, bạn cần viết một cách ngắn gọn, súc tích, đi thẳng vào vấn đề chứ không rườm rà.

Phần Bàn luận (discussion) là phần cuối của nội dung của một bài báo khoa học, và nó có chức năng giống như là một diễn giải kết quả nghiên cứu. Phần này nên tập trung vào trả lời cho được câu hỏi “Những phát hiện đó có ý nghĩa gì”?

Đồng thời nên bám theo kết quả nghiên cứu.

– Kết luận (Conclusion): Bạn tổng hợp những kết quả mới của bài báo cáo một cách ngắn gọn, cụ thể và rõ ràng để trả lời cho các mục tiêu nghiên cứu trong phần đặt vấn đề.

Trên đây là phần hướng dẫn cách viết bài báo cáo khoa học chi tiết và đầy đủ nhất. Hi vọng sẽ mang lai nhiều thông tin hữu ích cho bạn.

Chúc bạn hoàn thành bài báo cáo của mình một cách tốt nhất!

Tổng hợp: Tri Thức Cộng Đồng

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
Hotline: 0946 88 33 50
Chat Zalo
Zalo: 0946.883.350
Chat với chúng tôi qua Zalo