Lý luận chung về tập đoàn kinh tế

 Nguyễn Thị Hà    

“Tập đoàn kinh tế là một cơ cấu sở hữu, tổ chức và kinh doanh đa dạng,  có quy mô lớn, nó vừa có chức năng SX-KD, vừa có chức năng liên kết kinh tế nhằm tăng cường khả năng tích tụ, tập trung cao nhất các nguồn lực ban đầu( vốn , lao động, công nghệ…) để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường và tối đa hoá lợi nhuận.

1/ Khái niệm về tập đoàn kinh tế

Do sự phát triển của nền kinh tế thị trường, sự tích tụ, tập trung, chuyên môn  hoá và hợp tác hoá sản xuất, do nhiều nhân tố khác của kinh tế xã hội, khoa học quản lý , khoa học công nghệ,đã từ lâu ở các nước phát triển nhiều DN đã liên kết lại với nhau dần hình thành những tổ hợp kinh tế quy mô lớn, đa dạng về ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh với phạm vi hoạt động rộng.

Những tổ hợp kinh tế này có những tên gọi khác nhau như: Chaebol (ở Hàn Quốc), Keiretsu (ở Nhật Bản) , Conglomerate(ở Phương Tây)…được gọi là tập đoàn kinh tế hay tập đoàn kinh doanh.

– Chaebol chỉ một liên minh gồm nhiều công ty hình thành quanh một công ty mẹ. Các công ty thường có cổ phiếu tại mỗi công ty khác và thường do một gia đình điều hành.

– Keiretsu mô tả một tổ hợp liên kết không chặt chẽ gồm  các công ty được tổ chức quanh một ngân hàng để phục vụ lợi ích của cả hai bên .Đôi khi các công ty sở hữu vốn trong từng công ty khác.

– Conglomerate là một nghiệp đoàn bao gồm nhiều DN về bề ngoài không liên quan với nhau. Cơ cấu này giúp đa dạng hoá rủi ro kinh doanh, song sự thiếu tập trung có thể gây khó khăn trong việc quản lý công việc kinh doanh.

Như vậy: “Tập đoàn kinh tế là một cơ cấu sở hữu, tổ chức và kinh doanh đa dạng,  có quy mô lớn, nó vừa có chức năng SX-KD, vừa có chức năng liên kết kinh tế nhằm tăng cường khả năng tích tụ, tập trung cao nhất các nguồn lực ban đầu( vốn , lao động, công nghệ…) để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường và tối đa hoá lợi nhuận.

Trong đó có các tập đoàn kinh tế là tổ hợp các DN thành viên( Công ty con) do một công ty mẹ lắm  quyền lãnh đạo chi phối về nguồn lực ban đầu ,chiến lược phát triển và hoạt động tại nhiều ngành, lĩnh vực ở nhiều vùng lãnh thổ khác nhau.”

Khái niệm về tập đoàn kinh tế

Khái niệm về tập đoàn kinh tế

2/ Phân loại tập đoàn kinh tế

a/Theo trình độ liên kết và hình thức biểu hiện.

– Một là, Cartel

Đây là hình thức tập đoàn kinh tế theo một ngành chuyên môn hoá nhằm hạn chế sự cạnh tranh bằng thoả thuận thống nhất về giá cả, phân chia thị trường tiêu thụ, nguyên liệu,..Trong Cartel, các DN thành viên vẫn giữ tính độc lập về mặt pháp lý, còn tính độc lập về kinh tế được điều hành bằng hợp đồng kinh tế.

Tuy nhiên Cartel thường dẫn đến độc quyền, hạn chế cạnh tranh…Đây là hình thức tập đoàn kinh tế có trình độ liên kết kinh tế thấp nhất.

– Hai là, Syndicate

Đây là một dạng đặc biệt của Cartel. Điểm khác biệt căn bản là trong Syndicate có một văn phòng thương mại chung do một ban quản trị điều hành và tất cả các công ty phải tiêu thụ hàng hoá của họ thông qua kênh của văn phòng này. Như vậy các DN thành viên giữ vững tính độc lập về sản xuất nhưng hoàn toàn mất tính độc lập về thương mại. Tính liên kết của dạng tập đoàn này chỉ được thực hiện ở khâu tiêu thụ sản phẩm

– Ba là, Trust

Đây là một hình thức tập đoàn kinh tế không chỉ có liên kết ở khâu tiêu thụ mà còn liên kết ở khâu sản xuất, bao gồm nhiều doanh nghiệp  công nghiệp do một ban quản trị thống nhất quản trị. Các doanh nghiệp thành viên bị mất quyền độc lập cả về sản xuất và thương mại. Các nhà đầu tư tham gia Trust đều là những cổ đông và việc thành lập các Trust nhằm chiếm nguồn nguyên liệu, khu vực đầu tư và nhằm thu lợi nhuận cao.

– Bốn là, Consortium

Là một trong những hình thức của các tổ chức độc quyền ngân hàng nhằm mục đích chia nhau mua trái quán trong nước và ngoài nước hoặc tiến hành công việc mua bán nào đó. Nó thường do một ngân hàng lớn đứng đầu điều hành toàn bộ hoạt động của tổ chức này. Đây là hình thức liên kết khởi đầu của các tổ chức ngân hàng, tài chính với các doanh nghiệp sản xuất, dịch vụ.

– Năm là,Concern

Đây là một tổ chức tập đoàn kinh tế được áp dụng phổ biến hiện nay ở nhiều nước dưới hình thức công ty mẹ đầu tư vào các công ty khác thành các công ty con, mục tiêu thành lập Concern là tạo thế lực tài chính mạnh để phát triển kinh doanh nhằm hạn chế rủi ro.

Các công ty con hoạt động trong nhiều lĩnh vực và chịu trách nhiệm hữu hạn trên phần vốn kinh doanh của mình, giữ tính độc lập về pháp lý  nhưng phụ thuộc vào Concern về mục tiêu hoạt động nhằm thực hiện lợi ích chung giữa công ty mẹ và công ty con thông qua các hợp đồng kinh tế, các khoản vay tín dụng hoặc đầu tư  

– Sáu là Conglomerate.

Đây là tập đoàn đa ngành, các công ty thành viên có ít mối quan hệ hoặc không có mối quan hệ về công nghệ sản xuất nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau về mặt tài chính đây là một tập đoàn hoạt động tài chính thông qua mua bán chứng khoán trên thị trường để đầu tư. Tập đoàn giữ vai trò chủ yếu là chi phối và kiểm soát tài chính chặt chẽ các công ty thành viên.

Các công ty thành viên vẫn giữ tính pháp lý độc lập và tự chủ cao trong kinh doanh các sản phẩm của mình. Đây là một tổ chức tài chính đầu tư vào các công ty kinh doanh tạo lập một chùm doanh nghiệp tài chính – công nghiệp. Hỗ trợ chủ yếu của tập đoàn về vốn đầu tư cho các công ty thành viên có hiệu quả cao.

Phân loại tập đoàn kinh tế

Phân loại tập đoàn kinh tế

Hiện tại, chúng tôi đang cung cấp dịch vụ viet thue luan van thac siviết essay tiếng anh, khóa luận tốt nghiệp, đồ án tốt nghiệp, dịch vụ chạy SPSS,… chuyên nghiệp nhất thị trường. Nếu bạn không có thời gian hoàn thành bài luận, hãy liên hệ ngay cho chúng tôi nhé!

b/  Theo tính chất ngành nghề

Tập đoàn kinh tế có những hình thức và xu thế biến đổi khác nhau

– Thứ nhất, các tập đoàn liên kết những công ty trong cùng một ngành ( Cartel, Syndicate, Trust,… ) đây còn gọi là liên kết ngang nhưng hiện nay hình thức này không còn là một xu thế phổ biến trong các nước tư bản phát triển nữa.

– Thứ hai, loại hình tập đoàn theo liên kết dọc giữa các ngành trong cùng một dây chuyền công nghệ và vẫn còn phổ biến trong giai đoạn hiện nay như: Concern, Conglomerate, Chaebol,…chúng hoạt động có hiệu quả cao và bành chướng hoạt động sản xuất kinh doanh sang hầu hết các nước trên thế giới. Một trong những điều kiện hết sức quan trọng để thành lập và phát triển loại hình tập đoàn này cần phải có thị trường chứng khoán mạnh mẽ, hệ thống thông tin toàn cầu và khả năng xử lý tổng hợp những thông tin thị trường, đầu tư .

– Thứ ba, loại hình tập đoàn liên kết hỗn hợp. Đây là mô hình tập đoàn đang được ưa chuộng trở thành xu hướng chính hiện nay có cơ cấu gồm một ngân hàng (một công ty tài chính lớn), một  ty thương mại và các công ty sản xuất công nghiệp.

c/ Theo nguyên tắc tổ chức dựa vào phương thức hình thành: Có ba hình thức

– Thứ nhất ,bao gồm những tập đoàn được hình thành theo nguyên tắc “kết hợp chặt chẽ trong một tổ chức kinh tế”.Trong các tập đoàn này các công ty thành viên kết hợp trong một tổ chức thống nhất và mất tính độc lập về tài chính , sản xuất và thương mại. Những tập đoàn kinh tế này được cấu tạo dưới dạng đa sở hữu theo kiểu công ty cổ phần với sự góp vốn của nhiều chủ sở hữu khác nhau.

Các công ty thành viên trong cùng một ngành hoặc có liên quan với nhau về chu kỳ công nghệ sản xuất , bổ xung cho nhau trong một quá trình gia công chế biến liên tục hoạt động thống nhất trong tập đoàn.

– Thứ hai, bao gồm những tập đoàn được hình thành theo nguyên tắc “iên kết kinh tế” thông qua những hiệp ước và hợp đồng kinh tế. Về tổ chức, có ban quản trị chung điều hành các hoạt động phối hợp của tập đoàn theo một đường lối thống nhất, nhưng các công ty thành viên vẫn giữ nguyên tính độc lập về tổ chức sản xuất thương mại.

– Thứ ba,bao gồm những tập đoàn được hình thành trên cơ sở xác lập thống nhất về tài chính và kiểm soát về tài chính. Các công ty thành viên ký kết các hiệp định về tài chính thành một công ty tài chính chung gọi là Holding Company.

Công ty này trở thành công ty mẹ của tập đoàn .Đây là hình thức phát triển cao  của tập đoàn.Trong tập đoàn kinh tế không chỉ thống nhất hạn chế các lĩnh vực hoạt động mà lúc này đã mở rộng ra nhiều lĩnh vực tài chính từ các lĩnh vực tài chính tới các hoạt động sản xuất , thương mại, dịch vụ khác nhau.

d/ Theo tính chất sở hữu

Nói chung các tập đoàn tư bản lớn đều mang sắc thái của sở hữu tư nhân, nhưng lại gắn bó chặt chẽ với chính phủ các nước & thông thường chúng đại diện cho kinh tế của nước đó.

Bởi vì, bản thân các nhà tư bản lớn là những đại diện của các chính phủ tư bản & sự phát triển của chúng phụ thuộc chặt chẽ vào chính sách kinh tế của các chính phủ này,mặt khác chính phủ tư bản cũng phải dựa vào các tập đoàn tư bản này như những lực lượng vật chất quan trọng để đảm bảo khả năng cạnh tranh  cũng như sức mạnh kinh tế của nước đó.

Mặt khác thì hình thức hỗn hợp dưới dạng công ty cổ phần là hình thức đem lại hiệu quả cao nhất, đồng thời nó cũng phản ánh được lợi ích của nhiều bên tham gia trong tập đoàn.

Hi vọng bài viết này sẽ giúp bạn hiểu hơn về “tập đoàn kinh tế”. Chúc bạn học tập tốt!